Litouwen is de zuidelijkste en grootste van de drie Baltische staten 
en grenst aan Letland, Wit-Rusland, Polen en de Russische exclave Kaliningrad. In het westen heeft het een korte kust aan de Oostzee. De Litouwers waren het laatste volk in Europa dat zich tot het christendom bekeerde: pas in 1387 liet groothertog Jogaila het land dopen. In die tijd was het Groothertogdom Litouwen een van de grootste staten van Europa, met een gebied dat tot aan de Zwarte Zee reikte. In 1569 ging het met Polen op in één gemenebest, dat eind achttiende eeuw werd opgedeeld, waarna Litouwen ruim een eeuw onder Russisch bestuur stond. Op 16 februari 1918 riep het land zijn onafhankelijkheid uit, maar in 1940 werd het door de Sovjet-Unie bezet. In 1989 vormden twee miljoen Esten, Letten en Litouwers een menselijke keten van Tallinn tot Vilnius, en op 11 maart 1990 was Litouwen de eerste Sovjetrepubliek die zich onafhankelijk verklaarde. Sinds 2004 is het lid van de Europese Unie en de NAVO, en sinds 2015 wordt er met de euro betaald. Er wonen ongeveer 2,9 miljoen mensen.
Bij reizigers is Litouwen vooral bekend om Vilnius, met een van de grootste oude binnensteden van Oost-Europa, en om de duinen van de Koerse Schoorwal aan de kust. Het land is vlak en groen, met veel bossen en meren, en goed te combineren met Letland en Estland in een rondreis langs de drie Baltische hoofdsteden.
Het Litouws is een van de oudste nog gesproken Indo-Europese talen en verwant aan het Lets; veel mensen spreken daarnaast Russisch, en jongeren vaak Engels. Basketbal is er de nationale sport, en het land heeft meerdere Europese titels gewonnen. Bekende gerechten zijn cepelinai, grote aardappelknoedels met vlees, en šaltibarščiai, een koude roze bietensoep met kefir. Op de avond van 23 juni wordt met vuren en zang het midzomerfeest Joninės gevierd. Vanuit Nederland vlieg je in ongeveer tweeënhalf uur rechtstreeks naar Vilnius of Kaunas, en met de auto is het ruim 1.300 kilometer via Duitsland en Polen.
Bezienswaardigheden
De oude binnenstad van Vilnius is grotendeels autovrij en het best te voet te verkennen. Vanaf de Gediminastoren, op een heuvel boven de stad, kijk je uit over de kathedraal, het gerestaureerde paleis van de groothertogen en tientallen barokke kerktorens. In de smalle straatjes vind je de gotische Sint-Annakerk van rode baksteen, de Poort van de Dageraad met een vereerd Mariabeeld, en de kunstenaarswijk Užupis, die zich in 1997 symbolisch tot eigen republiek uitriep. Op een halfuur rijden ligt Trakai, waar een rode bakstenen burcht op een eiland in een meer staat. In Kaunas, de tweede stad, wisselen een middeleeuwse binnenstad en een opvallende reeks gebouwen uit het interbellum elkaar af, en buiten de stad herinnert het Negende Fort aan de oorlog. In het noorden staat bij Šiauliai de Kruisenheuvel, waar honderdduizenden kruisen dicht op elkaar zijn neergezet, ook in de Sovjettijd toen dat verboden was. Aan de kust ligt de havenstad Klaipėda en het badplaatsje Palanga, en vanaf Klaipėda vaart een pontje naar de Koerse Schoorwal, met het vissersdorp Nida en duinen tot ruim 50 meter hoog. Wie de natuur in wil, kan kanoën en wandelen in het merengebied van Aukštaitija. In het park Grūtas bij Druskininkai staan de beelden van Lenin en Stalin die na 1990 uit de steden werden gehaald.
UNESCO
Litouwen heeft vijf inschrijvingen op de werelderfgoedlijst van de Unesco. De oude stad van Vilnius staat sinds 1994 op de lijst, om de mengeling van gotiek, renaissance, barok en classicisme en de middeleeuwse stratenstructuur. In 2000 volgde de Koerse Schoorwal, die Litouwen deelt met Rusland: een smalle strook duinen en bossen van bijna honderd kilometer lang tussen de Oostzee en het Koerse Haf. In 2004 kwam Kernavė op de lijst, met heuvelforten en resten van een middeleeuwse stad die in de dertiende eeuw een centrum van het groothertogdom was. Sinds 2005 staat de Boog van Struve op de lijst, een reeks meetpunten waarmee in de negentiende eeuw de omvang van de aarde werd bepaald, verspreid over tien landen. De jongste inschrijving, uit 2023, is de modernistische architectuur van Kaunas uit de periode dat de stad tussen de twee wereldoorlogen tijdelijk hoofdstad was.
Klimaat
Weersverwachting Litouwen
Litouwen heeft een gematigd klimaat dat een overgang vormt tussen het zeeklimaat aan de kust en het landklimaat verder naar het oosten. De zomers zijn aangenaam, met in juli en augustus maxima rond 22 tot 23 graden, al kan het tijdens een hittegolf boven de 30 graden worden. In juni zijn de dagen erg lang; rond midzomer gaat de zon pas na tien uur ’s avonds onder. Het zeewater van de Oostzee wordt in de zomer zo’n 17 tot 19 graden.
De winters zijn koud en donker. Van december tot en met februari blijft de temperatuur overdag vaak rond of onder het vriespunt, en ’s nachts kan het in het oosten van het land flink vriezen, in strenge winters tot onder de 20 graden min. Er valt dan regelmatig sneeuw, die in het binnenland weken kan blijven liggen. Aan de kust is het in de winter iets zachter en in de zomer iets koeler dan in Vilnius. De meeste neerslag valt in de zomer, vaak in de vorm van buien. In de lente en de herfst wisselt het weer snel.
De beste reisperiode is van mei tot en met september.
Bekijk ook: klimaatinfo Litouwen
Geografie
Litouwen heeft een oppervlakte van ongeveer 65.300 vierkante kilometer, ruim anderhalf keer zo groot als Nederland. Het land is laag en golvend en is tijdens de ijstijden gevormd door gletsjers, die heuvels van zand en keien en duizenden meren achterlieten, vooral in het oosten. Het hoogste punt, de Aukštojas, ligt vlak bij de grens met Wit-Rusland en is maar 294 meter hoog. De belangrijkste rivier is de Memel, in het Litouws Nemunas, die door Kaunas stroomt en in het Koerse Haf uitmondt. Ongeveer een derde van het land is bedekt met bos.
De kust is ongeveer 90 kilometer lang en bestaat grotendeels uit zandstrand. Voor het vasteland ligt het Koerse Haf, een lagune die door de Koerse Schoorwal van de Oostzee wordt gescheiden. Ten noorden van Vilnius ligt volgens een berekening van het Franse Nationaal Geografisch Instituut uit 1989 het geografische middelpunt van Europa, waar nu een monument staat. In de bossen leven elanden, wolven en lynxen, en in de zomer broeden er veel ooievaars, die je op palen en daken in de dorpen ziet. Barnsteen, dat langs de kust aanspoelt, wordt al eeuwenlang verwerkt tot sieraden.
Reisadvies
Voor Litouwen geldt kleurcode groen: er zijn geen bijzondere veiligheidsrisico’s. Door de Russische oorlog tegen Oekraïne kunnen drones het Litouwse luchtruim binnendringen; de overheid geeft dan waarschuwingen uit, onder meer via de app LT72. In de grensgebieden met Wit-Rusland en Kaliningrad geldt een noodtoestand en kan de grenspolitie je aanhouden voor controle. De grensovergangen met Wit-Rusland zijn vaak gesloten. Het is verboden militaire objecten en bepaalde overheidsgebouwen te fotograferen of te filmen. Op het bezit van drugs, ook softdrugs, staan zware straffen. Controleer voor vertrek het actuele reisadvies op de website van het ministerie van Buitenlandse Zaken.
Reisdocumenten
Voor een reis naar Litouwen heb je een geldig paspoort of een Nederlandse identiteitskaart nodig, die geldig moet zijn voor de hele duur van je verblijf. Een visum is niet nodig. Wie langer dan 90 dagen blijft, moet zich melden bij de gemeente waar hij verblijft. Met een Nederlands rijbewijs mag je in Litouwen autorijden. Houd er rekening mee dat je overdag met dimlicht moet rijden.
Infotabel
| Hoofdstad | Vilnius |
| Telefoon (landcode) | 370 |
| Internetdomein | .lt |
| Taal/talen (officieel) | Litouws |
| Taal/talen (spreektaal) | Litouws, Russisch en Pools |
| Religie(s) | Rooms-katholiek (ongeveer drie kwart), orthodox |
| Tijdzone(s) | UTC+2 (zomertijd UTC+3) |
| Tijdsverschil zomer | In Litouwen is het 1 uur later dan in Nederland |
| Tijdsverschil winter | In Litouwen is het 1 uur later dan in Nederland |
| Zomertijdregeling | ja, deze loopt gelijk met die van Nederland |
| Valuta | Euro (EUR) |
Links
Over Litouwen is op internet nog veel meer handige informatie te vinden. Wie in een zoekmachine zoekt, zal duizenden websites tegenkomen, waarbij de ene website beter is dan de andere. Onderstaande websites bieden goede informatie en tips over Litouwen: